Eyjan Krakatá á Sundasundi milli Súmötru og Jövu var í fyrndinni tignarleg eldkeila sem stóð hátt uppúr sjó. Í forsögulegu gosi mun sú eldkeila hafa sprungið í loftu upp og djúp askja myndaðist. Aðeins nokkrar littlar eyjar á börmum öskjunnar stóðu uppúr sjó. En eldstöðin var ekki dauð og í öskjunni hlóðst upp ný eyja. Sú eyja var þó ekki nema brot af stærð þeirrar gömlu.
Á áttunda áratug 19. aldar jókst skjálftavirkni í grend við eyjarnar verulega. Þá hafði Krakatá seinast gosið árið 1681 svo ógnin af fjallinu var mönnum að mestu gleymd. Jarðskjálftar eru í þokkabót algengir viðburðir í Indonesíu svo menn sáu litla ástæðu til að kippa sér upp við þá. Í maí 1883 byrjaði eyjan að gjósa miklu þeytigosi. Askan þeyttist 10 km uppi í andrúmsloftið. Gosið rénaði fljótt og eftir rúma viku var það svo til hætt. Hinn 19 júní hófst gosið svo að nýju og nú með hálfu meiri krafti en fyrr. Í lok júní mánaðar var staðfest að efsti fluti eyjarinnar væri horfinn. Allan júlímánuð voru stór svæði bæði á Súmötru og Jövu skekin bæði af jarðskjálftum og höggbylgjum frá gossprengingunum. Samt sem áður taldi fólk ekki ástæða til að yfirgefa heimili sín.
Í ágúst náði gosið svo loksins hámarki.. Hinn 26. þess mánaðar heyrðust með 10 mínútna millibili háværar sprengingar sem ómuðu um allar eyjarnar í nágrenninu. Gjóskuskýið reis 25 km upp af eynni. Eðjurigning féll á eyjarnar í kring. Litlar flóðbylgjur ( tsunami ) 1-2 metra háar bárust frá gosstaðnum.
Að morgni hins 27. kváðu við 3 hræðilegar sprengingar. Í þeim splundraðist stærstur hluti Krakatár í loft upp og askja sem var 300 m djúp
og 6
km í þvermál myndaðist. Seinasta sprengingin var stærst, líklega ein sú háværasta sem mannkynið hefur heyrt. Hún heyrðist í norður
hluta Ástralíu í 3200 km fjarlægð og
á eynni Rodriguez á Indlandshafi í
4800 km fjarlægð. Rúður 150 km
fjarlægð brotnuðu og höggbylgjan
(atmospheric shock) frá
sprengingunni fór 7 hringi í kringum
jörðina. Loftvogir í Evrópu og
Bandaríkjunum greindu breytinguna
á loftþrýstingi í 9 daga eftir
sprenginguna.
Í kjölfar þessara þriggja sprenginga fylgdu gríðarlegar flóðbylgjur (-tsunami). Hæð þeirrar seinustu og um leið þeirrar stærstu var allt að 42 m er hún skall á ströndum Jövu og Súmötru og náði sum staðar 5 km inn í land. Hollenska herskipið Berouw barst 2 km upp á land og strandaði 10 m fyrir ofan sjávarmál. Milli 5 og 6 þús. bátar á sundinu sukku og alls 36 þús manns drukknuðu af völdum þessarar seinustu flóðbylgju. En bylgjurnar bárust víðar. Þær voru meðal annars mældar á Ermasund, á vesturströnd Bandaríkjanna og á Taupo vatni inni á miðju Nýja Sjálandi. Níu stundum eftir sprenginguna sukku 300 bátar á Gangesfljóti í 3000 km fjarlægð.
Við sprenginguna myndaðist gríðarlegt gjóskuský sem náði 80 km upp í loftið. Talið er að gjóskufallið úr þessum skýjum hafi verið 18 km3og fallið yfir um 300.000 km2. svæði (hátt í þreföld stærð Íslands) þar sem dagur varð sem nótt í 48 klst. Gríðarlegt magn af ösku barst uppí heiðhvolfið sem olli því að geislun sólar á yfirborð Jarðar minnkað um 13 %. Tveimur árum síðar var geislun sólar enn 10 % undir því sem hún var venjulega í Frakklandi. Næstu tvö árin eftir gosið mátti sjá óvenju tilkomumikil sólsetur og sólarupprásir. Platútköll hjá brunaliðum á austurfylkjum bandaríkjanna voru af þessum sökum óvenjutíð.