Skógareldar


Upptök skógarelda geta verið af tvenns konar. Sú fyrri af náttúruvöldum, eldingar, en síðari af mannavöldum. Ekki er alltaf hægt að ákvarða orsök skógarelda. Um 45% af skógareldum í Evrópu eru af óþekktum orsökum en aðeins um 2% af þekktum orsökum, flesta þeirra má rekja til náttúrulegra orsaka eins og eldinga. Skógareldar af manna völdum verða helst vegna íkveikju og kæruleysis. Undir kæruleysi falla t.d. eldsvoðar af völdum reykinga, varðelda og börn að fikta með eld. Í Bandaríkjunum hefur tekist að rekja 32% af öllum eldsupptökum til geðsjúkra einstaklinga, en aðeins 7% í Kanada. Eldsupptök af völdum eldinga eru hinsvegar um 32% í Kanada en minna en 8% af skógareldum má rekja til eldinga.

Skógareldar af völdum eldinga

Helsti munurinn á skógareldum af völdum eldinga og íkveikju er sá að eldum af völdum eldinga hættir til að verða að meiri stórbrunum vegna þess að þeir verða frekar á afskkktum stöðum á meðan eldsvoðar af völdum íkveikju verða frekar á aðgengilegra landssvæði, þar sem auðveldara er að hafa eftirlit með skógareldum.

Á tímabilinu frá 1940-1975 var hægt að rekja upptök um 200.000 skógarelda til eldinga í Bandríkjunum einum, en það gerir að meðaltali um 17,8 eldsvoða á dag. Einstaka lægðir geta oft valdið miklum eldingum sem valda mörgum skógareldum á stuttu tímabili. Á árunum á milli 1960 og 1971 ollu sex slíkir stormar 500-800 skógareldum í vesturríkjum Bandaríkjanna, en í júní 1940 olli slíkur stormur 1488 eldsvoðum.

Tjón af völdum skógareldum

Þó að manntjón geti ennþá átt sér stað í skógareldum er tjón þó einkum nú orðið metið í seljanlegu timbri. Árið 1978 geisuðu 43.000 skógareldar sem eyddu 440.000 hektara af skógarlendi og álíka mikið af grasi og ræktarlandi. Þetta er tjón metið á um 650 miljónir Bandaríkjadala. Í Bandaríkjunum sama ári eyddu 153.000 eldar um 1.000.000 hekturum. Allir þessir eldsvoðar fölna þó í samanburði við hinn mikla bruna í Síberíu, sem eyddust um 0,1-1,0 milljón ferkílómetrar af gróðri. Í honum brann svæði á stærð við Þýskaland.

Eru þetta aðeins nokkur dæmi um lítið eitt af þeim miklu skógareldum sem hafa orðið í heiminum. Þó eru skógareldar ekki bara af hinu illa, því sums staðar eins og í Ástralíu eru skógareldar mikilvægir til að hjálpa til við endurnýjun gróðurs.


Hamfarir | Veðurfarslegar hamfarir | Manngerðar hamfarir