Sjaldan er fallegra en þegar snjór fellur í logni og góðu veðri og þekur landið hvítri draumkenndri hulu. Snjórin getur sannarlega orðið okkur til dægrastyttingar og gleði en á bak við fegurð hvítra fanna leynist hætta. Þegar snjór fellur í fjalllendi og safnast saman í fjallshlíðum á hann til að skríða niður hlíðarnar og valda snjóflóðum með ófyrirsjáanlegum afleiðingum.
Hér á landi eru snjóflóð þær náttúruhamfarir semkostað hafa flest mannslíf frá landnámi allt til okkar daga og eignatjón hefur orðið gífurlegt af þeirra völdum. Að meðaltali hafa tæplega 200 manns farist í snjóflóðum á hverri öld og það sem af er þessari öld er tala látinna komin vel á annað hundraðið. Landsmönnum öllum eru í fersku minni þeir hörmulegu atburðir sem áttu sér stað á síðasta ári þegar alls létust 36 manns af völdum snjóflóða.
Hinn gífurlegi eyðileggingarmáttur snjóflóða þekkist víðar en á Íslandi og hafa snjóflóð meðal annars valdið miklum skaða í Noregi og í Ölpunum. ** Í Ölpunum hafa farist hvorki meira né minna en 10 þúsund manns á einum sólarhring og alls fórust 40 þúsund manns af völdum snjóflóða í Ölpunum á árunum 1915-18. Í fyrri heimsstyrjöldinnu þekktist að snjóflóð gegndu afar undarlegu hlutverki. Þau voru notuð sem vopn. Herdeildir í Ölpunum voru oft lokkaðar inn á varasöm snjóflóðasvæði og síðan var snjóflóðum komið af stað til að granda þeim.
Þó að miklar rannsóknir hafi verið gerðar á eðli snjóflóða er margt sem ekki er vitað um þau og ómögulegt að segja til um hegðun þeirra. Hús sem lent hafa í snjóflóðum bera oft merki um óskiljanlegt eðli snjóflóða því að til dæmis hafa rúður verið heilar í hrundnum veggjum og ljósaperur ósprungnar úr húsum sem að öðru leyti hafa verið jöfnuð við jörðu. Hlutir úr húsum sem lent hafa í flóðum hafa fundist fyrir ofan húsin sjálf og til eru dæmi um að snjóflóð hafi farið yfir fólk og hús án þess að nokkur skaði hafi hlotist af. Þannig sviptist þakið af bænum á Ljótsstöðum af í snjóflóði án þess að eitt einasta snjókorn bærist inn í hið þaklausa hús árið 1974. Ekkert eitt snjóflóð er öðru líkt og margir þættir umhverfis og veðráttu hafa áhrif á þau.
Þessi kaldi óvinur hefur valdið þjóðinni hörmungum sem orð fá ekki lýst. Af spjöldum annála má glöggt lesa hvílík ógn snjóflóð hafa verið. Þurrkað út bæi og byggðakjarna og tortímt heilu fjölskyldunum. Þá er ótalinn sá gífurlegi búfjár- og eignamissir sem þau hafa valdið.
Fyrstu skráðu frásögnina um snjóflóð á Íslandi er að finna í Sturlungu og segir þar frá atviki sem talið er hafa gerst árið 1118. Maður nokkur, sem kallaður var Mög-Snorri, drukknaði í Sælingsdalsá þar sem nú heitir Snorravað. Segir svo í Sturlungu:
,,þá fór Sighvatur Úlfsson, mágur hans, að leita líksins og þeir fimm saman, og tók þá snæskriða og fórust þeir allir".
Það er langt frá því að vitað sé um öll mannskæð snjóflóð
Íslandssögunnar. Mjög lítið er um snjóflóðafrásagnir í fornritum okkar
og raunar gætir þeirra hvergi í skráðum heimildum allt fram á tólftu
öld. En þess ber að gæta að veðurfar á þjóðveldisöld var mun hlýrra
en síðar varð, og því eflaust minna um snjóflóð.
Langt fram eftir öldum eru heimildir strjálar og fátæklegar. Ein af skýringum þess kann að vera sú að heimildirnar voru oftast skráðar af prestum. Prestarnir voru á sífeldum þvælingi um sveitir landsins, jafnt sumar sem vetur, í góðum sem vondum veðrum. Því voru þeir líklegustu fórnarlömb snjóflóða. Engu að síður eru kirkjubækur mikilvægar heimildir
Þrátt fyrir þetta er vitað um vel á sjöunda hundrað íslendinga sem farist hafa í snjóflóðum frá upphafi byggðar hér á landi. Þótt fullvíst megi telja að mun fleiri hafi látið lífið í snjóflóðum hérlendis en annálar gefa til kynna, er óumdeilanlegt að snjóflóð eru sú tegund náttúruhamfara, sem reynst hefur Íslendingum mannskæðust í gegnum tíðina.
Fram undir lok tólftu aldar er vitað um rúmlega hundrað menn sem létust í snjóflóðum. Eftir það líður nær heil öld án þess að heimildir geti nokkurra snjóflóða enda lá sagnaritun að mestu leyti niðri, eftir mikið blómaskeið í lok þjóðveldisaldar. Á 14. öld hófst ritun annála en þar er skráning atburða oft tilviljanakennd. Án efa hafa fallið hundruð snjóflóða og valdið slysum, mannslátum og tjóni á þessu tímabili, án þess að vera tilgreind.
Á sautjándu öld fara frásagnir af snjóflóðum að vera mun tíðari. Seinni hluti 17. aldar var óvenju kaldur og því hafa ugglaust fallið fleiri snjóflóð. Árið 1613 varð líklega mannskæðasta slysið hér á landi af völdum snjóflóðs, en svo undarlega vill til að enginn annáll eða önnur samtímaheimild segir frá því. Á aðfangadag jóla fórust í Siglunesskriðum fimmtíu manns sem höfðu ætlað til guðsþjónustu í Siglunesi. Aðalheimildin um þetta snjóflóð er bréf sem prestur á Siglufirði ritaði tæpum hundrað árum síðar en óskráð munnmæli og örnefni vitna einnig um slysið. Meðal þeirra örnefna sem vitna um það eru Oddnýjarmelur og Oddnýjarbolli. Draga bæði örnefnin nöfn sín af konu sem lenti í snjóflóðinu, slasaðist og skreið þannig á sig komin í laut eina þar sem hún fannst látin. Annað örnefni er Hrafnsnef. Hrafn, sá sem nefið var nefnt eftir, komst lifandi af úr flóðinu, handleggsbrotinn og beið þannig á sig kominn í heila nótt. Þá orti hann þessa vísu.
Á Hrafnsnefinu hörð var hríð,
hékk ég þar á snaga
til baga.
Hrópaði ég á himnasmið,
en hann mér lítið sinnti,
mig minnti.
það var eins og hann þykktist við
þreyttri sál að veita lið,
svo lífi ei linnti.
Þess má geta að stuttu áður en þetta slys varð hafði söfnuðurinn á Siglufirði farið fram á að kirkjan yrði flutt inn að Hvanneyri, vegna þess hve hættuleg var að sækja guðsþjónustur út á Siglunes. Þessu var þverlega neitað en árið eftir slysið var kirkjan flutt.
Árið 1695 kom Galdra Imba af stað snjóflóði við Nes í Loðmundarfirði, til að granda tengdasyni sem henni var illa við.
Það sem eftir var af sautjándu öldinni féllu tugir snjóflóða og vitað er um rúmlega áttatíu manneskjur sem létust af völdum þeirra. Frásagnir eru á ýmsa lund og oft sérkennilega orðaðar, eða eru annálsritarar stundum að gefa eitthvað í skyn:
Í desember árið 1666 varð kona , gift, undir snjóflóði. Og maður með henni.
Átjánda öldin var nokkru skárri en sú sautjánda hvað snertir fjölda látinna. Svo virðist sem færri skriður hafi fallið á þeirri öld en samt er vitað um tæplega sextíu menn sem urðu undir snjóflóðum á þessu tímabili. Í annálum er merkileg frásögn sem segir frá flóði sem féll árið 1772 á bæinn Steindyr á Látraströnd við Eyjafjörð.
Flóðið tók fimm mannslíf en fimm aðrir fundust á lífi. Fólkið var háttað og sofnað í rúmum sínum þegar flóðið féll. Ekki fréttist um flóðið fyrr en fjórum dögum síðar, þegar fólk af næsta bæ kom að. Aðkoman var hörmuleg. Snjóflóðið hafði gjöreyðilagt bæinn svo að haldið var í fyrstu að allt heimilisfólkið væri látið. Samt sem áður var leitað í rústunum og fundust fljótt fjórir menn á lífi en fimm látnir. Annálar segja að þá hafi einn vantað og var hans aftur leitað tuttugu dögum síðar. Fannst hann þá með lífi. Hann var vafin innan í rekkjuvoð en umhverfis hann var allt pakkað af snjó. Þetta þótti kraftaverki líkast enda er þetta það lengsta sem vitað er að nokkur maður hafi lifað grafinn í snjóflóð.
Heimildir um þau snjóflóð, sem orðið hafa á nítjándu öldinni, eru mun nákvæmari og ítarlegri áður og má ætla að skráning annála um snjóflóð sé þá orðin nokkuð tæmandi. Varla líður ár af nítjándu öldinni þannig að ekki sé getið fólks sem orðið hafði undir snjóflóðum, látist eða komist undan við íllan leik. Á síðustu öld létust alls 184 af völdum snjóflóða og eignatjón varð víða mikið.
Þau snjóflóð sem fallið hafa eftir 1900 og valdið skaða hafa öll verið skráð og til eru ítarlegar heimildir um flest þeirra. Vel á annað hundrað manns hefur farist af völdum þessa vágests.
Átta gríðarstór flóð hafa fallið á byggð og tekið með sér líf 92 manna. Þar er átt við Hnífsdalsflóðið árið 1910, snjóflóðin í Siglufirði og Engidal 1919, flóðið í Goðdölum 1948, snjóflóðin í Neskaupsstað 1974 , á Patreksfirði og snjóflóðin í Súðavík og Flateyri 1995. Snjóflóð hafa heimtað miklar fórnir og þeim þjáningum, missi og tjóni sem þessi vá vetrarhörkunnar hefur valdið þjóðinni verður ekki lýst.
Snjóflóð falla þegar aðdráttarkraftur jarðar verður yfirsterkari samloðunarkrafti snjóþekjunnar. Því er augljóst að til þess að snjóflóðahætta sé með sem allra minnstu móti þarf snjóþekjan að vera vel samloðandi og hvergi veik lög að finna.
Gróflega má skipta þeim þáttum í tvennt sem hafa áhrif á myndun snjóflóða, veðurfarslega og landfræðilega. Án fjalllendis og snævar falla engin snjóflóð. Bratti og lögun fjallshlíðar hafa mikil áhrif á snjóflóðahættu. Langflest flóð falla í hlíðum sem hafa um 30° - 50° halla. Snjór á það til að safnast í gil og hvilftir. Ef fjallshlíð er mjög skorin af giljum getur það aukið snjóflóðahættuna til muna. Lögun fjallshlíðarinnar skiptir einnig máli. Togspenna í ávölum brekkum er meiri en í íhvolfum og því er meiri snjóflóðahætta í þeim ávölu.
Ef miklum snjó kyngir niður á skömmum tíma, nær snjóþekjan ekki að bindast sem skyldi og hættan á snjóflóðum vofir yfir. Undirlagið skiptir einnig miklu máli. Ís og hjarnlög í snjóþekjunni geta myndað prýðisgóðan rennslisflöt og falli snjór ofan á slík lög getur verið hætta á ferðum. Algengt er hér á landi að snjókoma hefjist í köldu veðri en síðan hlýnar og snjórinn tekur að þyngjast. Þungur og blautur snjór sest ofan á léttari og veikburða snjó. Afleiðingin verður sú að snjóflóð falla, oft í hrinum eins og við þekkjum vel hérlendis. Til dæmis sést oft mikill fjöldi snjóflóða með litlu millibili þegar ekið er Bláfjallaveg.
Fylgi sterkur vindur ofankomu, safnast snjórinn saman hlémegin í fjallshlíðum, í hvilftum og skorningum. Þegar skefur fram af fjallsbrúnum er hætta á hengjumyndun. Þetta er einmitt orsök flestra snjóflóða sem falla á Vestfjörðum þegar vindur blæs yfir fjöllin sem eru flöt að ofan. Oft brotnar snjóhengja undan eigin þunga og eykur á snjóþyngslin í brekkunni fyrir neðan þannig að snjórinn skríður af stað. Oft er þó hengjan sjálf ekki aðalatriðið, heldur sá snjór sem safnast undir henni. Vindurinn lemur snjóinn saman í hengjunni, bætir við hana en hluti snævarins fellur fram af, í skjól fyrir neðan, og nær því ekki að bindast sem skyldi.
Stundum er þeirri þumalfingursreglu beitt að sé snjósöfnun meiri en 30 cm á sólarhring sé hættan fyrir hendi. Þó ber að athuga að ef það snjóar t.d. 15 cm í vindi getur snjósöfnunin hlémegin í fjallshlíðum eða í hvilftum orðið miklu meiri en 30 cm og skapað þannig hættuástand.
Flóðunum er yfirleitt skipt í tvo meginflokka, lausasnjóflóð og flekaflóð. Einnig eru þau undirflokkuð í kófhlaup, þurr og vot hlaup. Það sem veldur þessum mun á flóðunum eru eðliseiginleikar snævarins, t.d. Þéttleiki, rakastig og eðlismassi.
Upptök lausasnjóflóða eru yfirleitt í efsta hluta snjóþekjunnar, í lausum snjó þar sem bindingin er lítil. Þau falla yfirleitt í eða rétt eftir mikla snjókomu. Í flekahlaupum skríður snjóþekjan af stað í heillegum flekum vegna samloðunar. Stór svæði geta farið af stað í einu og flutt með sér gríðarlegt snjómagn. Oft verður brotbrúnin við upptök flóðsins skörp og dæmi eru hérlendis um allt að 8 metra hátt brotsár. Flekaflóðin eru mun algengari hérlendis en lausasnjóflóðin þó að mörkin þar á milli séu ekki mjög skýr og oftast eru flóðin beggja blands.
Rennslishraði snjóflóða er mismikill. Þurr flóð renna hraðar en vot og öflugustu kófhlaup geta náð gríðarlegum hraða. Á undan slíkum flóðum er kröftug þrýstibylgja sem getur splundrað því sem á vegi verður, t.d. húsum og bílum. Lendi menn í flóðum sem þessum látast þeir oft af völdum þrýstibylgjunnar áður en þeir lenda í sjálfu snjóflóðinu.
Til eru japanskar mælingar um kófhlaup sem náði tæplega 400 km hraða á klukkustund. Til samanburðar mætti nefna að fokker flugvél flýgur á svipuðum hraða. Þegar loft þeytist áfram á slíkum hraða hljóta áhrifin að líkjast sprengingu.
Í Vallholtsannál segir:
,,Mánudaginn næstan fyrir Allra heilagra messu kom fjúk ógurlegt með snjó. Bar það til á Reykjarhóli í Austurfljótum að þá er fólk var að borða í baðstofu, tók þakið af henni allt að bitum. Greip bóndi kerlingu er þar sat, og bar hana burt. Sótti síðan barn, er í vöggu var og bar það einnig burt, en er hann kom fram í bæinn, voru komnir saman búrveggirnir, en konan var að skammta matinn. Varð hún milli veggjanna í huldu nokkurri og var þar tvo og hálfan dægur og barn hjá henni, 6 vetra. Náðust þau ekki fyrr en sagaður var annar veggurinn; Konan var lerkuð en ekki barnið. Hugðu menn að þruma mundi þetta gert hafa í fjúkinu.''
Snjóflóð sem falla í sjó valda oft flóðbylgjum
"Í þröngum dölum eru þess dæmi að snjóflóð hafi runnið upp í hlíðina hinum megin dalsins og jafnvel valdið tjóni á leiðinni niður aftur. Þann 17. desember árið 1836 féll snjóflóð norðan Súgandafjarðar og segir í heimildum að það hafi farið yfir fjörðinn og valdið tjóni á Suðureyri, hinum megin fjarðarins. Þó gæti verið að flóðið sjálft hafi ekki farið yfir fjörðinn heldur komið af stað öflugri flóðbylgju., eins og gerðist þar síðastliðinn vetur. Árið 1912 féll snjóflóð í Mjóafjörð, á móti hvalveiðistöðinni. Fljóðbylgja fór yfir fjörðin og olli miklu tjóni. Nærri lá við manntjóni þegar flóðbylgjan fyllti náðhús sem stóð við stöðina og var í notkun þegar bylgjan kom".
Í kófhlaupum býr gríða mikil innri hreyfiorka sem veldur því hversu miklum hraða þau ná, meiri hraða en fallhlífastökkvari í frjálsu falli. Hreyfiorkan í kófhlaupunum veldur einnig að þau verða mun harðari eftir að þau stöðvast og því mun erfiðara að leita í þeim. Grafist manneskja í snjóflóði er eins gott að bregðast skjótt við. Áætlað hefur verið að lífslíkur þess sem grefst í snjóflóði séu um 80%. Eftir hálftíma hafa lífslíkur mannsins minnkað um 50% og minnka síðan um helming með hverjum klukkutíma sem líður. Það að grafa sig úr snjóflóði krefst ekki aðeins þrautseigju heldur og útsjónarsemi:
Árið 1959 lenti maður á Jökuldal í snjóflóði og grófst alveg. Honum gekk illa að losa sig uns honum hugkvæmdist ná út úr sér gervigómnum og nota hann til að grafa sig úr flóðinu
Mikilvirkasta leitaraðferðin í snjóflóði er vel þjálfaður hundur. Því er mikilvægt að í byggðarlögum þar sem snjóflóðahætta getur skapast séu vel þjálfaðir leitarhundar ávallt til taks.
Snjóflóðaýlir er tæki sem sendir frá sér hljóðmerki og er borið innanklæða. Grafist maður með ýli í snjóflóð getur annar aðili stillt sinn ýli á móttöku og gengið á hljóðmerki hins týnda. Þessi aðferð er mjög fljótleg og þeir sem ferðast um fjalllendi að vetri til ættu skilyrðislaust að bera slík tæki, vegna eigin öryggis og ekki síst annarra. Sé sá sem lenti í snjóflóðinu ekki með ýli og hundi takist ekki að finna hann, er leitað með snjóflóðastöngum. Þá er stöngum stungið eftir skipulögðu munstri í snjóflóðið og leitað þannig. Þessi aðferð er bæði tímafrek og krefst mikils mannafla, ef vel á að vera. Einnig getur verið mjög erfitt að beita þessari leitaraðferð sé mikið af lausu braki í flóðinu og getur þá þurft að grafa allt í burtu, aðferð sem er seinleg ef á að leita að fólki.
Mörg þorp og bæir á Íslandi standa á svæðum þar sem allnokkur hætta er á snjóflóðum, eins og hefur sýnt sig á síðustu tveimur-áratugum. Hvað hefur áhrif á búsetuval fólks? Hvað veldur því að byggt er á slikum stöðum?
Á þessari öld hafa orðið hraðari þjóðfélagsbreytingar en nokkru sinni fyrr. Frá frumstæðu landbúnaðarsamfélagi til háþróaðs tæknisamfélags
á innan við öld. Í kjölfarið breyttist byggð. Í lok síðustu aldar byrjuðu þéttbýliskjarnar að þróast víða um land. Fiskveiðar urðu 
aðalatvinnuvegurinn, skip stækkuðu og hafnir voru byggðar. Á Aust-
og Vestfjörðum er lítið um láglendi. Hafnir voru byggðar hlémegin á
eyrum sem skaga út í firðina. Þar risu við höfnina frystihús og
vinnslustöðvar. Flestir vilja búa sem næst vinnustað sínum. Þannig
sparast bæði tími og kostnaður. Jafnt þjónustufyrirtæki sem íbúðarhús
voru reist á eyrinni, sem talin var öruggt svæði með tilliti til snjóflóða.
Á þessari öld hefur fólksfjölgun verið ör. Sífellt fleiri settust að í
þorpunum og landið á eyrinni varð fullbyggt.
Tímabilið 1930 - 1960 var það hlýjasta frá því að mælingar hófust. Úrkoma féll að mestu leyti sem regn og fólk gleymdi snjóflóðahættunni sem hafði verið viðvarandi öldina á undan. Mikil uppbygging hófst á sjötta og sjöunda áratugnum á mörgum þéttbýlisstöðum á Vest- og Austfjörðum. Byggðin varð þéttari, færðist nær hlíðinni og skortur varð á byggingarlandi niðri á hættulausu svæði. í hlíðinni er líka skjólsælla og oft fallegt útsýni. Mörg dæmi eru þess að hús og jafnvel opinberar byggingar hafi verið kæruleysislega staðsett, byggt hefur verið í skjólsælum og sólríkum dældum þrátt fyrir að stundum hafi verið vitað, að þar hafi í fyrndinni fallið snjóflóð. Menn einfaldlega líta hjá og afneita raunveruleikanum. Í krafti þessarar afneitunar er unnt að búa við yfirvofandi háska - sem annars yrði óbærilegur. Þetta getur orsakað skeytingarleysi um varnir. Menn veigra sér við að hugsa um það sem upp á getur komið og hirða lítt eða ekki um fyrirbyggjandi aðgerðir. Það er ekki fyrr en ógæfan hefur dunið yfir sem menn rumska, en þá er það oft um seinan en ekki alltaf:
Að kvöldi 19. desember féll snjóðflóð á Siglufjörð. Var það um 1/2 km að lengd og 200 metra breitt. Það munaði hársbreidd að flóðið félli á íbúðarhús en það tók með sér barnaheimili. Sem betur fer voru engin börn í húsinu þegar flóðið féll. Einnig fór hænsnahús. og drápust 200 - 300 hænur.
Á mörgum stöðum hér á Íslandi, bæði í þéttbýli og dreifbýli, eru aðstæður fyrir snjóflóð ákjósanlegar; fjalllendi, snjór, vinda- og veðrabrigði.
Árið 1957 varð drengur undir snjóflóði í Hrísey en slapp lifandi.
Áður fyrr var byggð dreifð. Það hafði lærst með tímanum hvar snjóflóðin falla helst og eru til dæmi um að þau hafi fallið oft og mörgum sinnum báðum megin við bæi en aldrei fallið flóð á bæinn sjálfan.
Saga þéttbýlissvæðanna er hins vegar stutt og heimildir um eldri snjóflóð af skornum skammti. Snjóflóðahætta hefur þó að mestu verið metin út frá heimildum um þau. Þar sem áður hafa fallið snjóflóð er hættan til staðar. Þessi sögulega aðferð við mat á snjóflóðahættu er nú að víkja fyrir aðferðum sem byggja á vísindalegum rannsóknum. Þar er aðallega. notast við ýmis reiknilíkön og tölvuforrit. Því miður vill oft gleymast að tölva er aðeins vél og allt sem frá henni kemur byggir á þeim upplýsingum sem aflað er á hættusvæðum. Við þá vinnu má ekki gleyma þeirri þekkingu á staðháttum sem heimamenn hafa. Könnun á jarðfræði svæðis og landmótun, sem auk gamalla heimilda mynda þann grunn sem nauðsynlegur er, til að hættumat geti verið raunhæft.
Með tímanum hafa menn lært að byggja ekki hús í giljum eða undir bröttum hlíðum þar sem snjóflóðahætta er mikil, og reyna því að finna svæði sem snjóflóð hafa ekki fallið á áður. Því er nauðsynlegt að safna upplýsingum og skrásetja öll snjóflóð, hér er einkum átt við eftirfarandi: Upplýsingasöfnun um þekkt flóð, veðurfarsaðstæður, könnun snjósöfnunar, þversniðsmælingar og eftirlit með aðstæðum í fjöllum. Þessir þættir eru komnir nokkuð áleiðis hér á landi en nauðsynlegt er að efla þetta starf. Það hlýtur að vera grundvallarmarkmið að leggja niður byggð á hættusvæðum eða reisa varnarvirki sem tryggja viðunandi öryggi byggðarinnar. Þekking á snjóflóðum og gerðum snjóflóða hefur aukist og um leið náðst að þróa betri og traustari snjóflóðavarnir. En þær eru mjög dýrar og röng hönnun eða staðarval varnarvirkja getur gefið falskt öryggi. Reynist vörnin gagnslaus eða auki hugsanlega snjóflóðahættu á öðrum svæðum getur milljónatugum verið varið í varnir sem engum eru til gagns. Sé ekki gætt vel að öllum undirbúningi verksins getur hættan verið jafn mikil og áður. Það alvarlegasta við slík mistök er, að þau uppgötvast yfirleitt ekki fyrr en of seint þ.e. eftir að snjóflóð hefur brotið niður varnarvirki, farið yfir þau og lent á byggð.
Snjóflóðavarnir eru margs konar og gera þær mismikið gagn. Helstu tegundir eru: Bremsuvirki, stoðvirki og stefnubreytar.
1. "Bremsuvirki" eru garðar, skurðir eða keilur, sem ætlað er að hægja á flóði eða stöðva það neðst í skriðutungunni ofan byggðar. Þessum vörnum er ekki hægt að koma fyrir neðan við mjög brattar brekkur, því þá þyrfti varnargarðurinn að vera mjög hár.
2. "Stoðvirki" eru grindur eða stálnetagirðingar á upptakabelti snjóflóða. Er þeim ætlað að varna því, að snjóflóð fari af stað. Til þess að koma stoðvirkjum fyrir þarf upptakabelti snjóflóða að vera þekkt og jarðvegur í fjallshlíð að vera það sterkur, að hann haldi varnarvirkinu, því það verður undir gífurlegum þrýstingi af snjó og má alls ekki gefa sig.
3. "Stefnubreytar" eru garðar, sem notaðir eru til þess að sveigja snjóflóð eða hluta þess af leið frá byggingum og henta því aðeins ef hægt er að hleypa snjóflóðunum inn á óbyggð svæði. Einnig er hugsanlegt að byggja fleygmynduð varnarvirki úr steinsteypu ofan einstakra bygginga til þess að kljúfa flóðin sem að þeim sækja, en það er aðeins hægt ef viðkomandi bygging stendur nokkuð ein og sér. Aðrar mögulegar varnar aðgerðir eru t.d. að sprengja niður snjóhengjur, styrkja hús og setja hlera fyrir glugga,
Það er mjög mismunandi eftir aðstæðum á hverjum stað hvaða aðgerðir skila bestum árangri. Það eru því aðstæðurnar sem móta hættumatið sem er grunnurinn að snjóflóðavörnunum.
,,Ljóst er að því fjármagni, sem varið er til snjóflóðavarna, er fyrst og fremst beint til varnar þeim byggingum, sem nú þegar eru innan hættusvæðis. Verða því varnir fyrir væntaleg byggingarsvæði að bíða enn um sinn. Það er því hitamál sveitastjórna, sem hér eiga að máli, að staðið verði sem berst að hættumatinu og vali og fyrirkomulagi varnarvirkja, til þess að sem best nýting verði á því fjármagni, sem veitt er til snjóflóðavarna svo að hámarksöryggi verði náð.''
Svo segir í sveitarstjórnartíðindum árið 1990. En er ekki óþarft með þá þekkingu sem við ráðum yfir í dag að byggja á slíkum stöðum. Er nauðsyn þess að búa við hlið vinnustaðar lífsháskanum yfirsterkari? Getur sumarskjól virkilega verið mikilvægara við staðsetningu barnaheimila og annarra bygginga, en öryggið? Af hverju snúa styrkt húshorn ekki upp í brekkuna, í stað langhliða, þannig álagsflöturinn verði sem minnstur í snjóflóði?
Er það ef til vill vegna útlits götunnar á teikniborði arkitektsins?
Það er löngu tímabært að íslendingar læri að lifa við þær aðstæðumr sem ríkja í náttúru landsins. Náttúra Íslands er gjöful en óblíð. Sambúð við slíkt umhverfi hlýtur alltaf að krefjast fórna en hversu dýrkeyptar mega þær að vera?